Een modern huis uit de twintigste eeuw is vaak gebouwd met veel glas, dunne stalen kozijnen en een plat dak. Juist die elementen maken het huis tot wat het is, en juist die elementen zijn het lastigst om te verduurzamen zonder het beeld te veranderen. De vraag is dus niet óf je zo’n huis verduurzaamt, maar hoe.
De objectpagina’s van Redres geven daar een opvallend concreet beeld van. Bij verschillende huizen ligt een uitgewerkt advies klaar, vaak in de vorm van een Verduurzamingslabel®: een scenario met maatregelen, gekoppeld aan het huis zelf.
Drachten: stap voor stap naar label A
De bungalow van Jan Rietveld aan de Folgeralaan in Drachten (1960) is volgens de prospectus goed onderhouden. In 2008 is het platte dak vernieuwd en geïsoleerd, er is HR++-beglazing aangebracht en in 2022 is de cv-installatie vervangen. Diverse ruimtes kregen voorzetwanden en geïsoleerde vloeren.
Het Verduurzamingslabel® beschrijft een scenario naar energielabel A, met onder meer extra vloerisolatie, zonnecollectoren op een bijgebouw en een lucht/water-warmtepomp. Volgens de prospectus zijn die aanpassingen technisch goed uitvoerbaar zonder afbreuk te doen aan het monumentale karakter. Dat is precies de kern: techniek die het huis volgt, en niet andersom.
Leersum: zonnepanelen op een plat dak
Bij Villa Uilenstein in Leersum liggen volgens de objectpagina twintig zonnepanelen op het dak en zijn alle ramen van de woonkamer op de begane grond voorzien van HR++-glas. Het label was C; het Verduurzamingslabel® schetst een route naar A, met een overzicht van de investering. Een plat dak is in dat opzicht een voordeel: panelen vallen er nauwelijks op.
“Eigentijds gebruik en modernisering blijven daarbij mogelijk wanneer het ontwerp zorgvuldig wordt afgestemd op het gebouw.”
— Redres, objectpagina Huismansweg 13, Schoorl
Schoorl en Bergen: monumenten uit de jaren twintig en tien
Ook bij oudere architectuurhuizen ligt een plan klaar. Voor Villa De Kroft in Schoorl (1920) is het energielabel berekend op F, en beschrijft een verduurzamingsplan een route richting label B: na-isolatie van de zoldervloer, een hybride verwarmingssysteem met warmtepompboiler en zonnepanelen. De maatregelen kunnen gefaseerd worden uitgevoerd, zodat onderhoud, vernieuwing en verduurzaming op elkaar aansluiten.
Voor Villa De Boschkant in Bergen (1918) noemt de objectpagina onder meer een geïsoleerde betonvloer met vloerverwarming in plaats van de deels niet-monumentale begane grondvloer, spouwisolatie na aanvullend onderzoek, voorzetbeglazing bij de bestaande ramen en een hybride verwarming.
Wat al gedaan is
Soms is het werk al gedaan. Woonhuis Bosschaert in Laren werd gerestaureerd en verduurzaamd; de kenmerken op de objectpagina noemen vloerverwarming in het hele huis, een warmtepomp, zonnepanelen en energielabel B. En het huis van Jan de Jong in Empel werd volgens de objectpagina al tijdens de bouw geïsoleerd en van dubbel glas voorzien.
Regels en hulp
Voor een rijksmonument gelden bij wijzigingen eigen regels, en is vaak een omgevingsvergunning nodig; het Informatiepunt Leefomgeving zet de rijksregels op een rij. Particuliere eigenaren van een woonhuis-rijksmonument kunnen in aanmerking komen voor de subsidie woonhuismonumenten van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, en het Nationaal Restauratiefonds biedt financiering voor restauratie en verduurzaming. Voorwaarden en bedragen veranderen; kijk altijd bij de bron zelf.
Voor gemeentelijke monumenten bepaalt de gemeente de regels. Wie een modern huis koopt dat geen monument is, heeft meer vrijheid, maar de les van deze huizen blijft dezelfde: begin bij het ontwerp, en kies de maatregelen die het ontwerp sparen.
